Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Personenvervoer

Steeds minder vaak als passagier in de auto

Steeds minder vaak als passagier in de auto

Steeds minder vaak als passagier in de auto

Toelichting


Ontwikkeling autogebruik als passagier, 2005-2015, in miljarden reizigerskilometers, naar motieven. Bron: RWS/CBS MON/OViN; bewerking KiM.


  • Nederlanders zitten steeds vaker alleen in de auto. Uitgedrukt in reizigerskilometers is het gebruik van de auto als passagier sinds 2005 met 13 procent afgenomen.
  • De afname van het aantal als autopassagier afgelegde kilometers geldt voor alle reismotieven en leeftijdsgroepen, uitgezonderd de 65 plussers. In absolute aantallen is de daling het sterkst voor het autogebruik als passagier in de werkgerelateerde mobiliteit. Naar geslacht zijn er wel verschillen zichtbaar: vooral mannen zitten voor werk minder vaak op de bijrijdersstoel of achterbank.
  • De afname is gedempt doordat de verplaatsingsafstanden die nog wel als autopassagier worden afgelegd, groter zijn geworden. Dit speelt voornamelijk bij vrijetijdsreizen.
  • Een factor die medebepalend is voor het autogebruik als passagier, is het autobezit. Tussen 2005 en 2015 is het aantal personenauto’s toegenomen met 14 procent. Omgerekend per 1.000 inwoners bedraagt de stijging 10 procent (zie Achtergrond 'Invloed systeemkenmerken op ontwikkeling autogebruik'). Inmiddels bezit ongeveer de helft van alle huishoudens één auto, bijna een kwart van alle huishoudens heeft twee of meer auto’s in bezit (CBS Statline). Hierdoor is het voor steeds meer mensen mogelijk om zelfstandig per auto te reizen en zijn minder mensen aangewezen op de passagiersstoel.

Verdieping en verklaring


Decompositie van de ontwikkeling van het autogebruik als passagier voor mannen (links) en vrouwen (rechts) naar het effect van meer mensen, vaker verplaatsen en verder verplaatsen, voor vijf motieven, 2005-2015. Bron: RWS/CBS, MON/OViN; bewerking KiM.


  • Zowel mannen als vrouwen ‘passagieren’ anno 2015 minder vaak dan in 2005. De achterliggende verklaringen verschillen. Bij vrouwen hangt het voor een deel samen met de toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen, waardoor een verschuiving naar autobestuurder is opgetreden. Mede hierdoor is bij vrouwen een afname waarneembaar van het aantal verplaatsingen voor vrijetijdsdoeleinden en winkelen. Zij hebben daarvoor immers minder tijd beschikbaar dan voorheen. Mannen zitten met name voor werkgerelateerde verplaatsingen minder vaak op de passagiersstoel of de achterbank.
  • Een andere, meer algemene, verklaring is de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens en de hiermee samenhangende individualisering van activiteitenpatronen. Hierdoor gaan mensen er in de vrije tijd steeds vaker alleen op uit (Harms, 2008). Deze ontwikkeling is mede gefaciliteerd door het toegenomen autobezit en de groei van het aantal tweede en derde auto’s per huishouden (zie Achtergrond 'Invloed systeemkenmerken op ontwikkeling autogebruik').
  • Dat het effect van de bevolkingsomvang bij mannen negatief uitwerkt op het aantal autopassagierskilometers en bij vrouwen positief, is te herleiden tot grote achterliggende verschillen tussen leeftijdsgroepen. Het merendeel van de als passagier afgelegde autokilometers komt voor rekening van de in omvang groeiende groep oudere vrouwen (50-plussers). Bij mannen is dit effect van vergrijzing minder groot en wordt het totaalbeeld vooral bepaald door een daling van de bevolkingsomvang onder dertigers.
  • Het autogebruik als passagier is afgenomen voor alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van de 0-17-jarigen (en daarbinnen vooral van kinderen tot 12 jaar). Weliswaar is het aantal kinderen afgenomen, maar per persoon zijn zij vooral in de vrije tijd wat vaker en verder als autopassagier gaan reizen, waardoor per saldo het autogebruik als passagier van deze groep is gestegen. Eerder is in dit verband gewezen op de jongeren als achterbankgeneratie of de generatie Y, die door hun ouders in toenemende mate naar allerhande activiteiten worden vervoerd (zie onder andere Spangenberg & Lampert, 2009; Bontekoning, 2010).

Achtergrond


ODF-bestanden Personenvervoer


Gebruikte afkortingen